Μαγνήτων Κιβωτός
Του Β.Δ.Αναγνωστόπουλου,
Ομότιμου Καθηγητή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
Ομότιμου Καθηγητή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
Η ελληνική λαϊκή τέχνη
Σχεδόν μάς έχει συνηθίσει τα τελευταία χρόνια η «Μαγνήτων Κιβωτός, για τη διάσωση του πολιτιστικού αποθέματος» να περιμένουμε κάθε νέο έτος τα άκρως καλαίσθητα Ημερολόγια, αφιερωμένα σε θέματα ευρύτερου ενδιαφέροντος. Το Ημερολόγιο του 2018 « Η Ελληνική λαϊκή τέχνη : από το παρελθόν στο μέλλον» εντάσσεται στη σειρά: Λαϊκός Πολιτισμός και Τοπική Ιστορία, με Διευθυντή τον Δρα Αλέξανδρο Καπανιάρη, με επιμέλεια έκδοσης Νίκου Τσούκα, επιμέλεια φιλολογική Σοφίας Ξυνογαλά και καλλιτεχνική επιμέλεια της Αποστολίας Παλάσκα των εκδόσεων «ΠΑΛΜΟΣ». (Εκδόσεις Ιδιόμελον, Βόλος, σελ.214).
Πρόκειται για μια έξοχη δουλειά τόσο από πλευράς θέματος όσο και από αισθητικής στο σύνολό της, ιδιαίτερα για τη φωτογράφηση των λαϊκών τεχνιτών και τεχνιτριών από τον Βαγγέλη Τσιάμη. Μετά τον θερμό χαιρετισμό του Μητροπολίτη μας Ιγνατίου, ακολουθεί η εμπεριστατωμένη Εισαγωγή για την ελληνική λαϊκή τέχνη από τον δρα Αλ. Καπανιάρη. Αποτελεί μια συνοπτική μελέτη (σελ.7-17) με επιμέρους ενότητες, ήτοι : Τα βασικά χαρακτηριστικά της λαϊκής τέχνης (χρηστικότητα και αισθητική), Τα είδη της λαϊκής τέχνης, Η αρχιτεκτονική, η ζωγραφική, η Λιθογλυπτική, η ξυλογλυπτική και η υφαντική, Η λαϊκή τέχνη στο Πήλιο και κλείνει με τη σχετική βιβλιογραφία.Τη θεωρητική αυτή εισαγωγή ακολουθεί η πρακτική τεκμηρίωση με το κεφάλαιο των λαϊκών τεχνιτών και τεχνιτριών (σελ.18-85),σε άριστο σχεδιασμό και εμφάνιση. Είναι όλοι με μεράκι και ταλέντο ταγμένοι στην καλλιτεχνία, ταπεινοί κι αφοσιωμένοι στη λαϊκή τέχνη, δημιουργικοί που υπηρετούν κι ομορφαίνουν τη ζωή μας. Προσωπικά με ενθουσιάζει η προβολή αυτών των ανθρώπων και θεωρώ ευφυή την ιδέα να παρουσιαστεί η δουλειά τους ως προπομπός του θεματικού έτους 2018 που «είναι αφιερωμένο στις ελληνικές λαϊκές τέχνες και φέρει τον διακριτικό τίτλο «Μαγνήτων Τέχνες Λαϊκές».
Αναφέρω τα ονόματα και την τέχνη τους ( στον καθένα υπάρχει βιογραφικό και πληροφορίες με τηλ.): Ιερομόναχος Ακάκιος-Χειροποίητη βιβλιοδεσία, Ευρυδίκη Αρκουδογιάννη-Υφαντική τέχνη, Μαρία Βαγδούτη-Κατασκευή κούκλας με παραδοσιακές φορεσιές, Κώστας Βογιατζάκης- Σαγματοποιός-σαμαράς-σαμαρτζής, Βασίλης Βούλγαρης-ΠαραδοσιακήΞυλογλυπτική-Μαρμαροτεχνία, Ευαγγελία Σουλτάνα και Πελαγία Βρεττά-Χειροποίητο κέντημα-παραδοσιακές φορεσιές, Νικόλας Δουλαδίρης-Κατασκευή δερμάτινης ιπποσκευής- Σχοινοποιίας, Αλέξης Κάππας-Βυρσοδεψία, Ελένη Κουϊκούμη-Κερασιώτη-Ροζέτες-Ψευτοπαράθυρα, Φώτης Κολοκυθόπουλος-Επεξεργασία τραγόμαλλου-κατασκευή μουταφιών,τορβάδων,λαδόπανων, Θανάσης Κοτσίλιος-Γανωματής ή γανωματάς ή γανωτής ή γανωτζής, Δημήτρης Παπαδάμ-Ράφτης-τεχνίτης κάπας και παραδοσιακών φορεσιών, Οικογένεια Ροδίου (4 γενιές)-Κεραμική-Αγγειοπλαστική, Τάσος Σκύλλας-Πεταλωτής ή αλμπάνης, Σταύρος Τσιμπλιαράκης-Γλύπτης και κεραμίστας, Νικόλαος Φωτίου Χατζηαντωνίου-Αγγειοπλαστική. Κλείνει το αφιέρωμα αυτό με τον γνωστό Δημήτρη Λέτσιο( 1910-2008), του οποίου ανάλογες μαυρόασπρες φωτογραφίες κοσμούν τη διαδοχή των μηνών. Αξίζει να αναφέρουμε ακόμη ότι όλοι αυτοί οι τεχνίτες και οι τεχνίτριες δραστηριοποιούνται στο χώρο της Μαγνησίας: Μακρινίτσα, Βόλος, Παλαιά Βόλου, Φυτόκου, Νέα Ιωνία Βόλου,Χρυσοχοΐδη Βόλου, Αγριά, Βελεστίνο, Σκόπελος, Σκιάθος.
Η ελληνική λαϊκή τέχνη έχει μακρά πορεία δημιουργική, ήδη από την εποχή του Βυζαντίου,ανθίζει κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας και συνεχίζει κατά τον 19ο και 20ό αιώνα. Το στοιχείο που κυρίως τη χαρακτηρίζει είναι ο συνδυασμός χρηστικότητας και αισθητικής. Ο τεχνίτης κατασκευάζει κάτι για τις πρακτικές ανάγκες της ζωής αλλά ταυτόχρονα το θέλει και όμορφο, όπως μια σκαλιστή καρέκλα, ένα υφαντό πολύχρωμο, ένα τρίτοξο γεφύρι κ.ά.
Είναι πολλά τα είδη της λαϊκής τέχνης.Στη σελ. 9 διαβάζουμε : «Συνολικά,η ελληνική λαϊκή τέχνη διακρίνεται σε εκκλησιαστική και σε κοσμική.Εκφράζεται, επίσης, με διάφορες μορφές:την αρχιτεκτονική,τη ζωγραφική, τη Λιθογλυπτική, την ξυλογλυπτική, καθώς και με την υφαντική, την κεντητική, τη μεταλλοτεχνία, την αργυροχρυσοχοΐα, την κεραμική, την επιπλοποιία, τη μαρμαρογλυπτική, την κατασκευή της φορεσιάς, το θέατρο Σκιών (κατασκευή φιγούρας) και άλλες».
Είναι πλούτος αδαπάνητος και δόξα του ελληνισμού η λαϊκή τέχνη, αναδεικνύει τις καλλιτεχνικές ικανότητες του απλού Έλληνα και τις αντιλήψεις του για την αίσθηση του ωραίου στη ζωή, το όμορφο που το νιώθει αξεχώριστα από την αντιμετώπιση των πρακτικών αναγκών. Και είναι δίκαιο να αναδεικνύονταιοιάνθρωποι που υπηρετούν (συντηρούν, επεκτείνουν και διαδίδουν) τη λαϊκή μας τέχνη, και ευρύτερα τη λαϊκής μας Παράδοση,γιατί μέσα εδώ υπάρχουμε ως έθνος, ιστορία και πολιτισμός. Εδώ είναι αποτυπωμένα τα ανεξίτηλα «χνάρια» μας. Ο Ίων Δραγούμης σημειώνει σχετικά: "Χνάρια της παράδοσης θα σου δώσουν τα νησιώτικα και τα άλλα κεντήματα και υφάσματα, τα τραγούδια και οι χοροί, οι παροιμίες, που καθρεφτίζουν τη πείρα και τη σοφία του λαού, τα παραμύθια, ως και οι προλήψεις, οι ιστορικές, προφορικές παραδόσεις, τα συνήθεια, το σπίτι με ό,τι βρίσκεται μέσα".
Η «Μαγνήτων Κιβωτός για τη διάσωση του πολιτιστικού αποθέματος» με Το Ημερολόγιο του 2018 « Η Ελληνική λαϊκή τέχνη : από το παρελθόν στο μέλλον» μάς θυμίζει με εύγλωττο τρόπο αυτή την πλευρά του ελληνικού λαού και παρέχει σε όλους μας μια διαρκή υπενθύμιση του χρέους που έχουμε έναντι της Παράδοσης και ιδιαίτερα έναντι της Λαϊκής τέχνης, μέσα από την οποία καθαρίζει η ματιά μας και γαληνεύει η ψυχή μας. Συγχαρητήρια σε όλους τους συντελεστές και να ευχηθούμε καλή δύναμη και σε άλλα με υγεία!
Πρόκειται για μια έξοχη δουλειά τόσο από πλευράς θέματος όσο και από αισθητικής στο σύνολό της, ιδιαίτερα για τη φωτογράφηση των λαϊκών τεχνιτών και τεχνιτριών από τον Βαγγέλη Τσιάμη. Μετά τον θερμό χαιρετισμό του Μητροπολίτη μας Ιγνατίου, ακολουθεί η εμπεριστατωμένη Εισαγωγή για την ελληνική λαϊκή τέχνη από τον δρα Αλ. Καπανιάρη. Αποτελεί μια συνοπτική μελέτη (σελ.7-17) με επιμέρους ενότητες, ήτοι : Τα βασικά χαρακτηριστικά της λαϊκής τέχνης (χρηστικότητα και αισθητική), Τα είδη της λαϊκής τέχνης, Η αρχιτεκτονική, η ζωγραφική, η Λιθογλυπτική, η ξυλογλυπτική και η υφαντική, Η λαϊκή τέχνη στο Πήλιο και κλείνει με τη σχετική βιβλιογραφία.Τη θεωρητική αυτή εισαγωγή ακολουθεί η πρακτική τεκμηρίωση με το κεφάλαιο των λαϊκών τεχνιτών και τεχνιτριών (σελ.18-85),σε άριστο σχεδιασμό και εμφάνιση. Είναι όλοι με μεράκι και ταλέντο ταγμένοι στην καλλιτεχνία, ταπεινοί κι αφοσιωμένοι στη λαϊκή τέχνη, δημιουργικοί που υπηρετούν κι ομορφαίνουν τη ζωή μας. Προσωπικά με ενθουσιάζει η προβολή αυτών των ανθρώπων και θεωρώ ευφυή την ιδέα να παρουσιαστεί η δουλειά τους ως προπομπός του θεματικού έτους 2018 που «είναι αφιερωμένο στις ελληνικές λαϊκές τέχνες και φέρει τον διακριτικό τίτλο «Μαγνήτων Τέχνες Λαϊκές».
Αναφέρω τα ονόματα και την τέχνη τους ( στον καθένα υπάρχει βιογραφικό και πληροφορίες με τηλ.): Ιερομόναχος Ακάκιος-Χειροποίητη βιβλιοδεσία, Ευρυδίκη Αρκουδογιάννη-Υφαντική τέχνη, Μαρία Βαγδούτη-Κατασκευή κούκλας με παραδοσιακές φορεσιές, Κώστας Βογιατζάκης- Σαγματοποιός-σαμαράς-σαμαρτζής, Βασίλης Βούλγαρης-ΠαραδοσιακήΞυλογλυπτική-Μαρμαροτεχνία, Ευαγγελία Σουλτάνα και Πελαγία Βρεττά-Χειροποίητο κέντημα-παραδοσιακές φορεσιές, Νικόλας Δουλαδίρης-Κατασκευή δερμάτινης ιπποσκευής- Σχοινοποιίας, Αλέξης Κάππας-Βυρσοδεψία, Ελένη Κουϊκούμη-Κερασιώτη-Ροζέτες-Ψευτοπαράθυρα, Φώτης Κολοκυθόπουλος-Επεξεργασία τραγόμαλλου-κατασκευή μουταφιών,τορβάδων,λαδόπανων, Θανάσης Κοτσίλιος-Γανωματής ή γανωματάς ή γανωτής ή γανωτζής, Δημήτρης Παπαδάμ-Ράφτης-τεχνίτης κάπας και παραδοσιακών φορεσιών, Οικογένεια Ροδίου (4 γενιές)-Κεραμική-Αγγειοπλαστική, Τάσος Σκύλλας-Πεταλωτής ή αλμπάνης, Σταύρος Τσιμπλιαράκης-Γλύπτης και κεραμίστας, Νικόλαος Φωτίου Χατζηαντωνίου-Αγγειοπλαστική. Κλείνει το αφιέρωμα αυτό με τον γνωστό Δημήτρη Λέτσιο( 1910-2008), του οποίου ανάλογες μαυρόασπρες φωτογραφίες κοσμούν τη διαδοχή των μηνών. Αξίζει να αναφέρουμε ακόμη ότι όλοι αυτοί οι τεχνίτες και οι τεχνίτριες δραστηριοποιούνται στο χώρο της Μαγνησίας: Μακρινίτσα, Βόλος, Παλαιά Βόλου, Φυτόκου, Νέα Ιωνία Βόλου,Χρυσοχοΐδη Βόλου, Αγριά, Βελεστίνο, Σκόπελος, Σκιάθος.
Η ελληνική λαϊκή τέχνη έχει μακρά πορεία δημιουργική, ήδη από την εποχή του Βυζαντίου,ανθίζει κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας και συνεχίζει κατά τον 19ο και 20ό αιώνα. Το στοιχείο που κυρίως τη χαρακτηρίζει είναι ο συνδυασμός χρηστικότητας και αισθητικής. Ο τεχνίτης κατασκευάζει κάτι για τις πρακτικές ανάγκες της ζωής αλλά ταυτόχρονα το θέλει και όμορφο, όπως μια σκαλιστή καρέκλα, ένα υφαντό πολύχρωμο, ένα τρίτοξο γεφύρι κ.ά.
Είναι πολλά τα είδη της λαϊκής τέχνης.Στη σελ. 9 διαβάζουμε : «Συνολικά,η ελληνική λαϊκή τέχνη διακρίνεται σε εκκλησιαστική και σε κοσμική.Εκφράζεται, επίσης, με διάφορες μορφές:την αρχιτεκτονική,τη ζωγραφική, τη Λιθογλυπτική, την ξυλογλυπτική, καθώς και με την υφαντική, την κεντητική, τη μεταλλοτεχνία, την αργυροχρυσοχοΐα, την κεραμική, την επιπλοποιία, τη μαρμαρογλυπτική, την κατασκευή της φορεσιάς, το θέατρο Σκιών (κατασκευή φιγούρας) και άλλες».
Είναι πλούτος αδαπάνητος και δόξα του ελληνισμού η λαϊκή τέχνη, αναδεικνύει τις καλλιτεχνικές ικανότητες του απλού Έλληνα και τις αντιλήψεις του για την αίσθηση του ωραίου στη ζωή, το όμορφο που το νιώθει αξεχώριστα από την αντιμετώπιση των πρακτικών αναγκών. Και είναι δίκαιο να αναδεικνύονταιοιάνθρωποι που υπηρετούν (συντηρούν, επεκτείνουν και διαδίδουν) τη λαϊκή μας τέχνη, και ευρύτερα τη λαϊκής μας Παράδοση,γιατί μέσα εδώ υπάρχουμε ως έθνος, ιστορία και πολιτισμός. Εδώ είναι αποτυπωμένα τα ανεξίτηλα «χνάρια» μας. Ο Ίων Δραγούμης σημειώνει σχετικά: "Χνάρια της παράδοσης θα σου δώσουν τα νησιώτικα και τα άλλα κεντήματα και υφάσματα, τα τραγούδια και οι χοροί, οι παροιμίες, που καθρεφτίζουν τη πείρα και τη σοφία του λαού, τα παραμύθια, ως και οι προλήψεις, οι ιστορικές, προφορικές παραδόσεις, τα συνήθεια, το σπίτι με ό,τι βρίσκεται μέσα".
Η «Μαγνήτων Κιβωτός για τη διάσωση του πολιτιστικού αποθέματος» με Το Ημερολόγιο του 2018 « Η Ελληνική λαϊκή τέχνη : από το παρελθόν στο μέλλον» μάς θυμίζει με εύγλωττο τρόπο αυτή την πλευρά του ελληνικού λαού και παρέχει σε όλους μας μια διαρκή υπενθύμιση του χρέους που έχουμε έναντι της Παράδοσης και ιδιαίτερα έναντι της Λαϊκής τέχνης, μέσα από την οποία καθαρίζει η ματιά μας και γαληνεύει η ψυχή μας. Συγχαρητήρια σε όλους τους συντελεστές και να ευχηθούμε καλή δύναμη και σε άλλα με υγεία!
Κάτω Λεχώνια,23/4/2018
Δημοσιεύτηκε στις 29/4/18 στην εφημερίδα ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου